Gewoontedier

blog 6 gewoontedier
Wij mensen zijn gewoonte dieren
We hebben zo onze eigen rituelen;

wakker worden met een kop koffie en een sigaret
elke avond na het eten een glaasje wijn op de bank

Vaak hebben er een gewoonte van gemaakt op iets uit te voeren op altijd dezelfde weekdag.

Het is echt niet alleen iets van vroeger dat het
maandag- wasdag,
woensdag- gehaktdag,
vrijdags vis op het menu,
en zaterdagmorgen boodschappen doen is.

En..

We doen dingen altijd op eenzelfde volgorde of op dezelfde manier.

Het is zelfs zo dat we het zelf niet meer in de gaten hebben dat we iets altijd hetzelfde doen.

  • Je in een bepaalde volgorde wassen en aankleden bijvoorbeeld bij het opstaan.
  • Een tijdschrift lezen van achter naar voren ( zoals deze gek doet šŸ˜‰ ).
  • Wasgoed dat nog altijd in die vorm gevouwen wordt, zoals je als student deed, terwijl je nu beschikt over veel meer opbergruimte in je kast.
  • Of eerst melk en suiker in je mok en dan pas de koffie…

Je hersenen fungeren soms net als een computer. Als A gebeurt dan volgt B, of C ā€¦

a2 b2 is c2

Op die manier willen je hersenen ook je lichaam aansturen om handelingen uit te voeren. Je voeten gaan vooruit als je hebt besloten naar iets toe te lopen, je handen reiken en grijpen naar een item dat je wilt pakken, als je aangevallen wordt zal je jezelf gaan verdedigen, als je het koud hebt krijg je kippenvel….

Gedrag, instinct of gewoonte…tja waar ligt de grens bij iets doen, weet jij het? Ik namelijk niet.

Wat ik wel weet is dat die gewoontes (of instinct/ gedrag) soms een probleem vormen als je ā€œandersā€bent dan voorheen.

Als je stevig gedronken hebt dan is de aansturing van je hersenen om te lopen enigszins verstoord..iedereen heeft wel eens meegemaakt dat iemand stomdronken aan het zwalken was.

Of je herkent het vast wel dat moment dat je benen je niet willen dragen en je je hoofd niet rechtop kan houden is als je geveld bent door de griep.

Maar je hersenen hebben er ook een probleem mee als een deel van je lichaam niet zo functioneren kan als vroeger.

Ik ervaar het regelmatig dat ik onbewust, zeker op een goede dag met weinig pijn, iets wil gaan doen met mijn hand , wat ik helemaal niet kan.

Vaak komt het seintje dat ik datgene wat ik wil pakken ermee niet kan tillen pas op het laatste moment. En meestal.. te laat!

Met als gevolg dat er weer een stukje serviesgoed aan diggelen valt of de spullen over de grond rollen.

Soms voel ik iets niet eens. Je grijpt bijvoorbeeld naar je wekker om deze uit te doen..door je gedachten gaat niet.. waar is dat ding…maar waar is mijn hand? Heel eng!

Iemand die daadwerkelijk een hand of voet mist, moet dit waarschijnlijk dagelijks ervaren. Fantoompijn noemen ze het namelijk.

ā€œKoning Hersenen geeft een opdracht aan onderdaan Hand, maar Hand is niet thuisā€

Zelfs als je niet kampt met een handicap kun je je er wel wat bij voorstellen, denk ik zo.

Misschien ben je of ken je een fervent roker, die al tig keer heeft geprobeerd van de nicotine af te kicken.

Maar de macht van de gewoonte, (die huist in je hersenen), zorgt er vaak voor dat deze pogingen mislukken. En je toch weer naar dat sigaretje reikt. Misschien wel omdat het hoort bij dat ene momentje s’ morgens waar je met die kop koffie erbij begint aan je dag.

Maar wat zou er gebeuren als je nu s’ morgens op een andere tijd gaat opstaan, eerst een blokje om gaat rennen en erna in plaats van koffie begint met een kop melk?

Kijk dat instinct om te vluchten als er een enorme olifant op je af komt rennen…dat kun je nooit veranderen.

Maar gewoontes wel!

Als alles anders is geworden, zoals bij dit persoon dus door een handicap, dan komen die veranderde gewoontes langzaam maar zeker steeds iets dichterbij.

En waarom ik nu er op kwam om deze blogcolumn te schrijven….

Het huishouden, hoe moeilijk en tijdrovend ook door alles, wil ik graag zelf doen. Voor sommige zaken blijft een beroep doen op hulp nodig of is een hulpmiddel aangeschaft.

De eerste tijd gebruikte ik daarom veel wegwerppoetsdoekjes omdat het uitwringen van een natte doek niet te doen was, maar hoe hygiƫnisch ze ook plachten te zijn, je krijgt er niet alles zo schoon mee als met een lap.

Ze zijn ook niet het milieuvriendelijkste te noemen maar toch zijn ze sinds mijn ongeluk wel trouw in mijn keukenkastje gebleven. Voor geklieder en het dagelijks rondje wc-bril.

Maar in de keuken huist nu trouw een ander hulpmiddel, een wringemmer.

Ik heb er even naar moeten zoeken, nadat ik, tijdens een controle, zo’n emmer zag bij een schoonmaakploeg van het ziekenhuis en ze zijn behoorlijk duur.

Maar wat een luxe om niet meer te hoeven lummelen met te natte doekjes..

Enfin…ik was dus aan de poets in de keuken

Het kruidenrek. Potje oppakken en schoonmaken, plankje eronder.

En ik realiseerde me ineens, dat ik zonder er bij stil te staan een oplossing had gevonden voor 2 problemen;

  • geen kracht om een item op te tillen met mijn slechte hand.
  • bewegingsmoeilijkheden slechte hand waardoor poetsen hiermee ook niet lukt.

Terwijl ik bezig was met een potje cacao realiseerde ik me namelijk, dat ik het potje in mijn goede hand vast had, de vochtige doek in mijn slechte hand, maar… dat ik niet de doek bewoog om over het potje te poetsen, maar het potje door de doek.

Ik ging er die dag dus verder eens op letten of er dingen waren die ik op zo’n zelfde manier deed…

En ja dus, misschien een idioot voorbeeld, maar ; De nagels van mijn goede hand vijlen.

Vijl in mijn aangedane hand vast, nagels van de goede hand bewegen rond de vijl, in plaats van dat ik de vijl bewoog met mijn slechte hand..

Blijkbaar is deze handeling in meerdere activiteiten een nieuwe gewoonte geworden, omdat ik me er instinctief het beste mee zelf kan redden.

De Senseo is ook zo’n ideaal keukengerei voor als je maar met 1 hand kan tillen.

Had je vroeger een pot koffie gezet dan bracht je natuurlijk de kopjes ( eventueel op een dienblad) naar de tafel waaraan je familie of bezoek zat. Dat was een beleefde gewoonte.

Tja twee mokken dragen lukt me dus niet meer.

Maar met de Senseo kijkt niemand er meer gek van op dat je ze alvast een bakje koffie aanreikt, terwijl de ander nog pruttelend gezet wordt.

Wat blijkt?

Ook al is de mens een gewoontedier, gaandeweg kunnen gewoontes dus veranderen!

Het nadeel ( of liever tip voor je);

ā€om iets veranderd te krijgen moet je het oude loslatenā€.

Dat is dan ook wel meteen het moeilijkste gedeelte!

Weken, nou eigenlijk maanden heb ik me kwaad gemaakt op het feit dat ik dingen niet meer kan doen. Ik zag alleen mijn onvermogen. Mijn hand die niet mee wil doen.

De schaamte dat iets mislukte op de manier waarop ik alles altijd deed.

Als ik weer hulp moest vragen om iets te pakken of mensen naar me zag staren in een restaurant omdat ik aan het stuntelen was met mijn eten doorsnijden.

Ik vergat te kijken naar hoe ik iets wel zou kunnen gaan uitvoeren. Hoe ik de manier waarop ik dingen deed anders kon doen.

Gek genoeg wisten die hersenen van me dat ik mijn vroegere manieren dus moest veranderen om weer zelfredzaam te worden en gelukkiger te zijn.

En begonnen dus stiekem zelf al met een initiatief om mijn gewoontes aan te pakken. ook al geven ze, omdat ze zelf ook nog aan het nieuwe moeten wennen, nog geregeld de verkeerde methode door.

Ze zeggen dat je iets pas goed onthoudt of kunt uitvoeren als je het minimaal 7 keer hebt geoefend of gedaan.

Ik heb nog heel wat gewoontes die ik moet veranderen.

Dus ik denk dat dit gewoontedier gewoon nog even door oefent….

Blogcolumn 6- Gewoontedier Ā©Elizabeth van Mulken-Keur 2018 www.balansisalles.nl

Advertenties

EĆ©n portie graag, met keukenhulpje

portie keukenhulpje

Je hebt het vast wel eens meegemaakt dat je door omstandigheden even een paar dagen achter elkaar niet in staat was zelf te koken en daarom maar gauw even wat ging halen…bij de frituur, de chinees of zelfs heel luxe eens een keertje buiten de deur ging eten. Dat gebeurde natuurlijk ook toen deze moeder met haar arm in het gips belandde.

Baas was natuurlijk al de hele dag weg werkenĀ  en, tja, om dan nog moe in de keuken te staan en alles voor te bereiden. Zeker op zo’n hete dag waarin je het liefste het zwembad in wou duiken of met een koel drankje in de schaduw wilde zitten. Dat was net te veel van het goede.

Dus werd er maar wat gehaald, waarbij het in het gunstigste geval een stel pizza’s bij de Appie was. Tenslotte deed de oven wel zelf zijn werk. Als je maar even het knopje aanzette en iemand van het gezin ze er bij het belletje er uit viste.

Maar op een gegeven moment beginnen al dit soort maaltijden toch je keel uit te hangen en snak je weer naar een normale hap.Ā  Het leven begint er weer een beetje normaler uit te zien, lees het gips ging er weer af, en omdat moeders toch thuis is nu mag zij weer de honneurs waarnemen.

Alleen..dat was gemakkelijker gezegd dan gedaan!

Schillen, snijden, raspen, (kaas) schaven, openen, tillen, afgieten, stampen, afwassen, afdrogen… En dan hebben we het nog niet gehad over een hete ovenschaal of een pizza uit de oven tillen. Of die stapel borden op tafel. En de pan met het eten.

Doodgewone dagelijkse handelingen voor de keukenchef van de familie.

Behalve dan als deze te kampen heeft met een hand/arm die geen gewicht kan tillen en waarvan de fijne motoriek het laat afweten.

Helaas kom je er dan snel achter dat oplossingen niet zo gemakkelijk te vinden zijn. Zelfs niet als je via de huisarts bij een ergotherapeut belandt.

Een aantal hulpmiddelen blijken te vinden te zijn op websites voor senioren.Ā  Zelfs al ben ik zelf nog geen senior, toch zou ik ze graag hebben besteld als ze mij daadwerkelijk konden helpen.

Alleen, ze zijn bestemd voor hen die de kracht missen in de hand die de activiteit uitvoert.

En niet voor iemand die wel iets kan uitvoeren mits ze het maar kon vasthouden of tillen met de ander.

Want als je een pot of fles wilt open draaien met je rechterhand moet je de pot of fles wel kunnen vasthouden met je linker. En een aangepaste vorm van de kaasschaaf is handig, als je de kaas tegen kon houden terwijl je een plakje schaaft.

Nadeel is ook dat je bijna alles eerst moet kopen om te kunnen uitproberen of jij er met jouw handicap ook mee uit de voeten kunt.

20180131_143616

Zo zit ik opgescheept met twee ontzettend dure pannen, die volgens de ergotherapeut mijn probleem van het afgieten van aardappels of macaroni zou oplossen.

Het leek zo handig. Zo’n hogere pan met een vergietmand met hengsel, die je als de boel gaar was, omhoog kon zetten om uit te laten lekken….

Maar dat was het niet!

Als je net iets te veel water in de pan doet, staat het onderste laagje voedsel er dus nog steeds in.

Je hebt niet alleen een andere pan of schaal nodig om dan het eten in over te doen, ook blijk je voor het omkiepen van het vergietmandje met hengsel toch de kracht van twee handen nodig te hebben.

Dus nu staan ze werkeloos in de kast…( als jij ze wilt over kopen, stuur me dan maar een berichtje).

20180131_143327

Wat wel handig bleek was de potopener op batterijen. Je plaatst deze op het deksel van de pot, duwt even op de aanzetknop tot hij begint en dan als vanzelf aan de grijpertjes aan het werk om en de pot vast te houden en het deksel met een plop open te draaien. Je mag het proces wel niet onderbreken tot het apparaatje zichzelf weer in de startpositie heeft terug gemanouvreerd. Maar zelfs dan is het nog sneller dan wachten op iemand die je een pot kan komen opendraaien.

Van dezelfde fabrikant, toevallig, want er zijn vast nog meer fabrikantenĀ die zo’nĀ handige hulpjes maken, gebruik ik ook de blikopener. Deze klemt zich, na een druk op de knop, met een magneet op het deksel en snijdt deze van het blik af. Op zich wel handig maar een aantal blikjes, zoals die van luncheon meat of ham willen soms niet lukken. Het moet echt ā€œblikā€zijn, is mijn vermoeden. Ook de buigbare vork voor senioren bleek wel een handig item om minder hulp nodig te hebben bij het verorberen van mijn maaltijd ( daarover in een ander blogcolumn meer..)

Het schillen van aardappelen of groenten wordt momenteel veelvuldig opgevangen door voor geschilde of gesneden var ianten van de versafdeling in de supermarkt. Niet ideaal voor het huishoudbudget, zeker als je iemand bent die Consuminderen en Milieu altijd hoog op de persoonlijke agenda had/heeft staan. Om frustraties binnen de perken te houden is zo’n voorbewerkt levensmiddel echter veel meer waard!

Maar er blijven nog steeds veel handelingen in de keuken waar ik toch die hulp bij nodig heb die tegenwoordig er niet altijd meer aanwezig is ( zie mijn blogcolumn; https://balansisalles.wordpress.com/2018/01/16/balans-is-alles-hulp-gevraagd/)

Spontaan zelf koekjes of cake bakken bijvoorbeeld zit er al tijden niet meer in, wat deze dame erg jammer vind, en de ovenschotels die er in dit gezin wel heel graag gegeten worden, moeten met enige tactiek gemaakt;

Een lasagne voorbereiden lukt dan tegenwoordig dan redelijk goed met gebruik van voorbewerkte ingrediĆ«nten, en de nog ā€œkoudeā€ovenschotel in de oven tillen door deze te steunen op dat deel van mijn linkerarm die dat net kan dragen lukt ook nog…maar er moet getimed worden dat de hete ovenschaal eruit gepakt wordt door een van de andere gezinsleden bij thuiskomst. Want zo’n hete schaal steun je echt niet eventjes op je armĀ  en voor 1 hand alleen is zo’n schaal, gevuld voor 4 personen, veel te zwaar, zeker met zo’n onding, genaamd ovenwant aan.Ā  šŸ˜¦ ik hoop alleen dat ze nooit door file, trein of bus vertraging te laat zullen zijn…

Want dat portie op het bord komt er niet zonder een keukenhulpje!

Voorlopig ben en blijf ik nog steeds op zoek naar die dingen die me zelf redzamer kunnen maken. Hulpmiddelen? Andere methodes om iets te doen? Handige recepten? Mijn keuken reorganiseren?

Het blijkt helaas wel dat leven met een handicap een stuk duurder is dan zonder. En je op een andere manier invulling moet geven aan je beschikbare huishoudbudget.Ā  Ā  Ā  Alleen al als je bekijkt dat je hulpmiddelen zelf moet betalen ( je kunt ze namelijk niet net als een rolstoel bijvoorbeeld terugkrijgen van een verzekering) en je ook meer geld kwijt ben aan zorg (als fysio en medicatie) en dus voorbewerkte levensmiddelen.

Er is dus nog veel werk aan de winkel…euh in de keuken dus!!!

blog 4 EĆ©n portie graag, met keukenhulpje Ā©Elizabeth van Mulken-Keur 2018 http://www.balansisalles.nl